Valt je bedrijf nieuw onder de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), dan is boekjaar 2027 je eerste CSRD-rapportagejaar. Het rapport verschijnt in 2028, maar de energiedata erin begint op 1 januari 2027. Meetwaarden die in januari niet worden vastgelegd, leg je in 2028 niet meer vast.
Veel duurzaamheidsteams lezen het Omnibus I-vereenvoudigingspakket als een reden om te wachten. Dit artikel legt uit wie na Omnibus I nog onder de CSRD valt, welke energiedata de European Sustainability Reporting Standards (ESRS) vragen, waarom je die data niet achteraf kunt verzamelen en wat je tussen oktober en december 2026 regelt zodat ze er vanaf dag één is.
Wat is het eerste CSRD-rapportagejaar na Omnibus I?
Het eerste CSRD-rapportagejaar is het eerste boekjaar dat een bedrijf in zijn duurzaamheidsverslag moet behandelen. Voor EU-bedrijven die nog niet rapporteerden, legt Omnibus I dat vast op boekjaar 2027, met het eerste rapport in 2028. Een bedrijf met een kalenderboekjaar verzamelt dus vanaf 1 januari 2027 rapporteerbare data. Elke maand van dat jaar komt in het eerste rapport terecht.
Hoe veranderde Omnibus I de timing en reikwijdte van de CSRD?
Omnibus I schoof de start voor bedrijven uit de "tweede golf" twee jaar op en verkleinde het aantal bedrijven dat moet rapporteren. Dat gebeurde in twee stappen.
De eerste stap was de stop-the-clock-richtlijn (EU) 2025/794, aangenomen op 14 april 2025. Die stelde de rapportage uit voor bedrijven die met boekjaar 2025 of 2026 zouden beginnen, zoals de CSRD-pagina van de Europese Commissie samenvat.
De tweede stap was het inhoudelijke pakket. De Raad gaf op 24 februari 2026 definitief groen licht, en het pakket verscheen op 26 februari 2026 als richtlijn (EU) 2026/470. De richtlijn trad op 18 maart 2026 in werking. Lidstaten hebben tot 19 maart 2027 om haar om te zetten in nationale wetgeving. Ons overzicht van aankomende ESG-rapportagedeadlines zet de volledige tijdlijn van CSRD, ESRS, EU Taxonomy en de due-diligencerichtlijn op een rij.
Wie valt na Omnibus I nog onder de CSRD?
Een EU-bedrijf valt alleen onder de CSRD als het meer dan 1.000 medewerkers heeft en meer dan € 450 miljoen netto-omzet. Het moet beide drempels overschrijden, op bedrijfs- of groepsniveau. Alle andere bedrijven vallen buiten de verplichte CSRD-rapportage.
| Om welk bedrijf gaat het? | Valt het na Omnibus I onder de CSRD? | Wat is het eerste rapportagejaar? |
|---|---|---|
| Een EU-bedrijf dat al over boekjaar 2024 rapporteerde en nog steeds beide drempels overschrijdt. | Het blijft onder de CSRD vallen en blijft rapporteren. | Het is al begonnen, en boekjaar 2027 is het eerste jaar onder de herziene ESRS. |
| Een EU-bedrijf dat al over boekjaar 2024 rapporteerde, maar onder een van de drempels zakt. | Het valt erbuiten, en een overgangsvrijstelling dekt de boekjaren 2025 en 2026. | Het heeft onder de nieuwe regels geen verplicht eerste jaar. |
| Een EU-bedrijf dat nog niet rapporteerde en beide drempels overschrijdt. | Het valt nieuw onder de CSRD. | Het eerste rapportagejaar is boekjaar 2027, met het rapport in 2028. |
| Een EU-bedrijf met 1.000 medewerkers of minder, of € 450 miljoen omzet of minder. | Het valt buiten de verplichte rapportage. | Het heeft geen eerste rapportagejaar, al kunnen grote klanten en beleggers nog steeds om data vragen. |
Buiten de CSRD vallen betekent niet dat niemand meer iets vraagt. Richtlijn (EU) 2026/470 beperkt wat bedrijven onder de CSRD mogen opvragen bij ketenpartners met minder dan 1.000 medewerkers, maar beleggers blijven vragen. De Omnibus-paradox legt uit waarom de datavragen van beleggers niet met de regelgeving zijn gekrompen.
Welke energiedata vraagt ESRS E1?
ESRS E1 (Klimaatverandering) vraagt het totale energieverbruik van de eigen bedrijfsvoering in megawattuur (MWh), uitgesplitst naar fossiele, nucleaire en hernieuwbare bronnen. Het onderdeel heet "Energy consumption and mix". In de standaarden van 2023 was dit E1-5. In de herziene ESRS E1 van de European Financial Reporting Advisory Group (EFRAG) is het E1-7.
De Commissie stelde de herziene ESRS op 3 juli 2026 vast. Volgens EFRAG gelden ze voor boekjaren die op of na 1 januari 2027 beginnen. De gedelegeerde handeling ligt ter toetsing bij het Europees Parlement en de Raad. Bedrijven uit de tweede golf rapporteren hun eerste jaar dus volgens de herziene versie.
Voor vastgoedeigenaren tellen drie details. Het onderdeel geldt als klimaatverandering materieel is in de dubbele materialiteitsanalyse van het bedrijf. Bij de marktgebaseerde methode telt elektriciteit alleen als hernieuwbaar wanneer een contract of garantie van oorsprong dat onderbouwt. En schattingen zijn toegestaan, maar ESRS 1 verplicht het bedrijf te melden of een cijfer op schattingen rust, en welke belangrijke aannames en beperkingen daarachter zitten.
Heeft het eerste CSRD-rapport assurance nodig?
Ja. De CSRD vereist vanaf het eerste rapport een oordeel met beperkte zekerheid (limited assurance) over het duurzaamheidsverslag, zoals vastgelegd in richtlijn (EU) 2022/2464. Bij limited assurance toetst een accountant of onafhankelijke assurance-verlener de gerapporteerde cijfers en het proces erachter. Voor energie betekent dat: een MWh-totaal herleiden tot meters, meetwaarden en schattingsregels.
Waarom kun je energiedata over 2027 niet later verzamelen?
Intervaldata die nooit is vastgelegd, is niet terug te halen. Een submeter met een pulsuitgang, een gebouwbeheersysteem (GBS) dat zijn logbestanden overschrijft of een meter die in februari niemand heeft uitgelezen, laat een gat achter dat in 2028 met geen enkele tool te vullen is. Dan rest alleen een schatting, en elke schatting moet je melden en verdedigen.
Dit argument heeft een eerlijke grens. Het jaarlijkse MWh-totaal dat ESRS E1 vraagt, is in principe op te bouwen uit leveranciersfacturen, en netbeheerders bewaren voor slimme hoofdmeters vaak historie. Heeft een portefeuille alleen hoofdmeters onder één leverancierscontract, dan kom je met facturen handmatig een eind.
De meeste portefeuilles zijn niet zo eenvoudig. Facturen komen laat, sommige bevatten geschatte meterstanden en ze laten niet zien welk gebouw, welk huurdersdeel of welke submeter de energie verbruikte. Bemeterd huurdersverbruik staat helemaal niet op een leveranciersfactuur. Vraagt de assurance-verlener hoe een cijfer tot stand kwam, dan is een stapel facturen een zwak antwoord.
Wat moet er op 1 januari 2027 draaien?
Drie dingen moeten klaarstaan voordat het rapportagejaar begint: meterdekking, een bekend aandeel schattingen en een audittrail.
Meterdekking. Elke meter die meetelt voor het energiecijfer is in beeld en wordt automatisch uitgelezen, inclusief gas, warmte en de submeters die het verbruik tussen eigenaar en huurders verdelen.
Het aandeel schattingen. Je weet per meter en per maand welke waarden gemeten zijn en welke geschat, en de schattingsmethode staat op papier voordat het eerste gat ontstaat.
De audittrail. Elke gerapporteerde MWh is te herleiden tot een serienummer, een locatie, een databron en een tijdstempel. Handmatige correcties worden vastgelegd, niet overschreven.
Wat regel je tussen oktober en december 2026?
Ongeveer elf weken is genoeg om de basis werkend te krijgen, als je nu begint. De checklist hieronder volgt de volgorde die de afhankelijkheden toelaten.
| Wanneer gebeurt het? | Wat moet er gebeuren? | Waarom telt het op 1 januari 2027? |
|---|---|---|
| Begin oktober | Maak per gebouw en per utiliteit een lijst van elke meter die meetelt voor het energieverbruik, inclusief submeters en warmte. | Van een meter die niet op de lijst staat, verzamel je geen data. |
| Oktober | Controleer welke meters op afstand uit te lezen zijn, bijvoorbeeld met de meterchecker. | Meters die een bezoek of nieuwe hardware nodig hebben, kosten de meeste tijd en gaan dus eerst. |
| November | Koppel de meters op afstand en controleer of er voor elke meter 15-minutendata binnenkomt. | Een koppeling die in november getest is, is een gat minder in januari. |
| November | Leg de schattingsmethode vast en spreek af hoe geschatte waarden worden gemarkeerd. | ESRS 1 vraagt je schattingen en hun aannames te melden, dus de regel moet bestaan voor de eerste schatting. |
| November | Verzamel per locatie de elektriciteitscontracten en garanties van oorsprong. | Bij de marktgebaseerde methode telt elektriciteit alleen als hernieuwbaar wanneer een contractueel instrument dat onderbouwt. |
| December | Stel een meterregister op met serienummer, locatie, gebouw, utiliteit en databron. | Het register is het eerste wat een assurance-verlener wil zien. |
| December | Doe een proefrun: stel een MWh-totaal over december op, uitgesplitst naar fossiel, nucleair en hernieuwbaar, en loop het door met je assurance-verlener. | Een probleem dat je in december vindt, kun je nog oplossen. Een probleem dat je in 2028 vindt, kun je alleen nog melden. |
Hoe helpt Rhino met energiedata voor de CSRD?
Rhino is de datalaag tussen je meters en je rapportagesoftware. Het platform verzamelt data over elektriciteit, gas, water en warmte, inclusief submeters, via slimme-meterkoppelingen zonder extra hardware, koppelingen met energieleveranciers en netbeheerders, bestaande gebouwinstallaties zoals een GBS, of Rhino's eigen hardware waar niets anders past.
Data komt binnen in 15-minutenintervallen vanaf de dag dat een meter gekoppeld is. Elke meter staat in één register met serienummer, locatie, groep en huurder, en met de vermelding of de waarden automatisch of handmatig zijn. Rhino is geen ESG-rapportageplatform. Het voedt de platforms die het rapport maken, zoals Deepki.
Rhino bepaalt niet je materialiteit, je schattingsmethode of je hernieuwbare aandeel. En het kan geen data over 2027 terughalen die nooit is vastgelegd: een meter die in maart wordt gekoppeld, begint in maart. Precies daarom koppel je in het vierde kwartaal van 2026.
Veelgestelde vragen
Wanneer is het eerste CSRD-rapportagejaar voor bedrijven uit de tweede golf?
Het eerste CSRD-rapportagejaar voor EU-bedrijven die na Omnibus I nieuw onder de richtlijn vallen, is boekjaar 2027, met het eerste rapport in 2028. Bij een kalenderboekjaar begint de dataverzameling op 1 januari 2027. De stop-the-clock-richtlijn (EU) 2025/794 schoof deze start twee jaar op, en richtlijn (EU) 2026/470 legde de kleinere reikwijdte vast.
Valt mijn bedrijf na Omnibus nog onder de CSRD?
Een EU-bedrijf valt na Omnibus I alleen onder de CSRD als het meer dan 1.000 medewerkers heeft en meer dan € 450 miljoen netto-omzet. Beide drempels moeten worden overschreden. Bedrijven onder een van de drempels vallen buiten de verplichte rapportage, al kunnen beleggers en grote klanten nog steeds om energie- en emissiedata vragen.
Mag je geschatte energiedata gebruiken in een CSRD-rapport?
Ja, geschatte energiedata is toegestaan in een CSRD-rapport, maar je moet het melden. ESRS 1 verplicht bedrijven aan te geven of cijfers op schattingen rusten en de belangrijke aannames en beperkingen daarachter toe te lichten. Omdat het eerste rapport limited assurance nodig heeft, vraagt elke schatting ook om een vastgelegde methode die een assurance-verlener kan toetsen.
Welke energiedata vraagt ESRS E1?
ESRS E1 vraagt het totale energieverbruik van de eigen bedrijfsvoering in megawattuur (MWh), uitgesplitst naar fossiele, nucleaire en hernieuwbare bronnen. In de herziene ESRS is dit onderdeel E1-7, Energy consumption and mix, voorheen E1-5. Het geldt als klimaatverandering materieel is, en bij de marktgebaseerde methode telt elektriciteit alleen als hernieuwbaar met een contract of garantie van oorsprong.
Is 2027 je eerste CSRD-rapportagejaar, dan moeten de meters, de schattingsregels en de audittrail op 1 januari draaien. Bekijk hoe Rhino auditklare energiedata voor de CSRD levert.
